Ana Sayfa

“Önce doğruları görünüz ki yanlışları ayırabilesiniz..”

               İmam Cafer-i SADIK

Şimdi şahsımıza, İnancımıza ve sizlere yöneltilen soruları tek tek ele alalım ve kısaca cevaplarını açıklayalım:

SORU: Aleviler neden camiye gitmezler?

Alevilerin camiilere gitmemelerinin birçok nedeni vardır; bunlardan birkaçını sıralarsak:

-Kur’anda ibadethane olarak secde edilen yer anlamına gelen “mescit” sözcüğü geçer. (Camii ismi geçmez), ve bütün yeryüzü müminlere mescit kabul edilmiştir.

-Büyük camiileri muaviye(Lanetli soyun mensubu) yaptırmıştır. Bu camilerde Hz. Muhammed’in soyuna Ehli beyte karşı propaganda yapmış,  siyaseti camilere sokmuştur. Kendi çıkarı için dini ve Kur’an-ı kullanmıştır.

– Emiviler, Hz. Muhammedin torunlarını ve ona bağlı olanların katline ferman çıkarmıştır.(Ehlibeyt’e karşı çıkmışlardır.), Ehli beyte küfr etmeyi ve lanet etmeyi namazın bir parçası yapmış yapmayanlari öldürmüş ve işkence etmistir.

-Hz. Ali’ye küfür hutbeleri okutturmuşlardır.

Oysa Kur’an-ı Azümüşan’ın buyrulur ki;

…Bir de şunlar var: Tutup bir mescid yapmışlardır: Zarar vermek için, nankörlük/gerçeği örtmek için, inananları fırkalara bölmek için, daha önceden Allah ve resulüyle savaşmış kişiye gözetleme yeri kurmak için. “İyilik ve güzellikten başka bir şey istemiş değiliz!” diye gerile gerile yemin de edecekler. Allah şahittir ki, onlar kesinlikle yalancıdırlar…Böyle bir mescidde sakın İbadete durma! Daha ilk gününde takva üzerine kurulan bir mescit,(burada cemevi işaret edilmektedir) içinde dua etmen için çok daha uygundur. Temizlenmek arzusu taşıyan erler vardır o mescitte.(mute kable ente mutu) Allah, temizlenenleri sever…”Kur’an-ı Kerim, TEVBE SURESİ, AYET:  107-108

 Camii ile cemevini karşılaştırırsak:

Camiide rızalık alınıp, razılık verilmez.

Cemevinde razı etmiş ve edilmiş olarak ibadet etmekteyiz.

Camiilerde kadın erkek ayrımı vardır. Birlikte yan yana ibadet edemezler.

Cemevlerimizde kadın erkek ayrımı yoktur. İbadete katılanlara CAN gözüyle bakılır.

Camiilerde lokma dağıtılmaz, semah dönülmez, telli kuran, tevhit yoktur.
Cemevlerimizde lokmalar dağıtılır, hizmetler görülür, Hakk aşkına semah dönülür, tevhitler okunur.

Camiilerde inanç önderleri HOCALAR’dır(Bizler kesinlikle cami hocalarına İMAM demiyeceğiz)

Cemevlerimizde Evlad-ı Resul dedelerimizdir. Cemevleri aynı zamanda küslüklerin giderildiği, sorunların çözüldüğü mekânlardır.

Camiilerde böyle bir durum söz konusu değildir.

Bazıları, Alevilerin, İmam Ali camiide namaz kılarken şehit düşüldüğü için, camiilere gitmediğini söylerler. Bu yalnış bir bilgidir. İmam Ali evinin önünde, İbni mülcem tarafından, zehirli hançerle sırtından vurularak, Hakk’a yürümüştür.

Son olarak Alevilerin neden camiiye değil de, cemevine gittiğini özetlersek:

“…Cemevi barış, özgürlük, eşitlik, ibadet, sevgi, yargı ve karar yeri, hizmet ve sohbet, dirlik ve birliğin korunup sergilendiği, ikrar ve iman, edeb ve erkân, tevella ve teberra, güvenin ve sevenin toplandığı, Hakk’a temanna ve Hakk’ın tecelli yeridir….”

Erenler seni de ceme götürür
Kalmış işlerini anda bitirir
Gördüm Hak evinde mihman oturur
Mihmanın gözüyle görebilirsen
               Pir Sultan ABDAL

 Kaynak:

1-Seyid derviş Tur, Erkanname

SORU:Aleviler Abdest alır mı? Tarikat Abdesti nedir? Kur’ani dayanağı nedir?

“….. Ey iman edenler! İbadet etmeye niyetlendiğiniz zaman yüzlerinizi, dirseklerinize kadar ellerinizi, başlarınızı meshedip, topuklara kadar ayaklarınızı yıkayın. Eğer cünüp oldunuz ise, boy abdesti alın. Hasta, yahut yolculuk halinde bulunursanız, yahut biriniz tuvaletten gelirse, yahut da kadınlara dokunmuşsanız (cinsî birleşme yapmışsanız) ve bu hallerde su bulamamışsanız temiz toprakla teyemmüm edin de yüzünüzü ve (dirseklere kadar) ellerinizi onunla meshedin. Allah size herhangi bir güçlük çıkarmak istemez; fakat sizi tertemiz kılmak ve size (ihsan ettiği) nimetini tamamlamak ister; umulur ki şükredersiniz. ”(Maide suresi-6)

 Degerli canlar,

Aleviliği kabul eden cana önce Tarikat Abdesti aldırılır.

Sonra İkrar cem-i düzenlenirdi.

a) Ellerini yıkatırken ” Ey Talip! Ezelden bu ana gelinceye kadar Tanrı’nın yasak ettiklerine el sürdünse cümlesinden arı olmak için ellerini yumak Cenab-ı

Resul’un sünneti seniyesidir YIKA!

b)Burnunu yıkatırken “Ey Talip! Elest-i Bezmin’nden bu ana gelinceye kadar kokladığın iğrenç kokuların giderilmesi için burnuna su vermek Muhammed Mustafa’nın sünneti seniyesidir. YIKA

C) Yüzünü yıkatırken “Ey Talip! Ezelden bu ana kadar yüz kızartıcı işlerin cümlesinden arı ve beri olmak için yüz yumak Cenab-ı Hakk’ın Farzıdır. YIKA!

D) Kollarını Yıkatırken: “Ey talip! Bu ana gelinceye değin kol sarmış olduğun yasaklarının cümlesinden temizlenmek için kollarını yumak Cenab-ı Hakk’ın farzlarındandır YIKA!

E) Başını mest ettirirken: “Ey talip! Baş abanın en değerlisidir. Gövde insanı tasıyıcı, baş bilip anlayıcıdır. Akıl ve fikir başta gerekir. Bu ana değin akılsızca yaptığın işlerin, işlediğin suçların cümlesinden arı ve beri olmak için basını YIKA!… Bu dahi Cenab-ı Hakk’ın farzlarındandır.

F) Ayaklarını yıkatırken: “Ey talip! ezelden bu ana kadar Tanrı rızasına uymayan günah ve suça götürür yerlere vardın ise cümlesinden arı ve beri olmak için ayağını mest edesin. Bu dahi Cenab-ı Hakk’ın Farzıdır.

Rehber kurulanması için talibe havlu verirken: ” Ey Talip! Ervah-ı Ezelden, Nahn-ü Kasemnadan bu yana gelinceye kadar işlemiş olduğun şirk ve hatadan, masiva çamurundan silinip pak olmak içindir. SİL!”

Ardından “Ey talip! Bu yıkanan yerleri temizlemekten maksat, bu uzuvların ile yapılmış suç ve başkaldırmaların var ise seni bunlardan temizlemek içindir. Bu abdest, İmam Cafer-üs Sadık Erkanındandır.

Cenab-ı Hakk Erenler Abdestinde Sabit, Kadem eyleye Allah Eyvallah.

HÛ DOST”

Maide Suresi’ni Sünni/Şiiler zahiri olarak yorumlarlar. Onlara göre ibadet vakitlidir, Allah belli vakitlerde anılır ve zikredilir. İbadet yapılmadan önce de cismen temizlenerek Allah’ın huzuruna varılır. Sonra insanlar Allah’ı bırakıp günlük koşuşturmacalarına ve işlerine dönebilirler. Dolayısıyla Allah’ın anılmadığı zamanlarda temizlik şart değil, kirli olunabilir. Temiz olunmasına gerek yoktur.

Maide Suresi’nin Alevi-bektaşi Batıni yorumu ise,

Ayeti İslama giriş töreninde aldırılması gereken abdest olarak yorumlar, bu nedenle Alevi-Bektaşi erkânında İkrar ceminden önce Yola kabul edilen her Can’a Yukarda sunduğumuz abdest Pir Nezaretinde rehber tarafından aldırılır.

Alevi-bektaşi İslam ekolünde İbadet belli vakitlerde camide yapılan değildir. Mü’min yani Alevi-bektaşi DAİM Salat ve Zikir üzre olandır… Allah’ı 5 vakitte yada 3 vakitte zikreden değil, her an zikredendir.

Yukarıdaki cümlede bir sır saklıdır. “DAİM” sürekli, kesintisiz anlamlarına gelir. Yani bir can İKRAR verdiği andan itibaren Mü’min kabul edilir. İkrar ceminden önce Bir kez abdest aldırılır.  Bu Kur’an daki Abdestir (Artık Birey Yola girmiş gelmiş geçmiş maddi ve manevi pisliklerden arınmış kabul edilir. Artık Tarikat abdesti alan can her daim dilinde Hakk-Muhamme-Ali salatıyla (Duasıyla) yaşar. Yani her an temiz olmak gerekir. Her an temiz giyinmek gerekir. Zahiri anlamda temizlik sadece cem’e gelince değil hayatın her anında şarttır artık.

Alevi-Bektaşi, Yaşamın her anında Allah iledir. Salât ve zikir devamlı olduğu için temizlikte devamlıdır.  Temizliğin İmandan olması…” Bu anlama gelir. Hakk-Muhammed-Ali yolu, ibadeti belli zamanlarda değil kulun her nefes alışında, her hareketinde, ister. Bireyin yaşamının her safhasında Allah’ı anmak esastır. Şimdi salât ve zikir daimi ise temizlikte daimi olur. Belli vakitlerde temizlenmek diğer vakitlerde pis olmak Ayetin zahiri yorumlanması olur ki bu bizi yanlışa götürür.

Bu bağlamda Beden temizliği şart olmakla birlikte sadece, belli inanç grubundaki insanlara da (sadece Sünni /şii) ait değildir, aksine bütün inanç gruplarındaki insanlar tarafından da bedensel temizliğe önem verilir. Hakk aşığı Yunus’un şu sözleri buna güzel bir örnektir.

“Sanma ki herkes bunu bilmez değil
Yetmiş iki millet dahi elin, yüzün yumaz değil.”

Kuşkusuz Maide suresindeki Abdest esas itibariyle lin yüzün yıkanmasıyla ilgili değildir.. Bu zahiri yorumun ötesinde, Öz Önemlidir. Yukarda ayet tefsirinden sonra gösterilen,Tarikat Abdest’in Batıni anlamı daha önemlidir. mana olmadan şeklen kılınan namaz/niyaz bir anlam ifade etmeyeceği gibi, Abdestinde şeklen alınması da mana aleminde bir şey ifade etmez

HACI BEKTAS-I VELİNİN dediği gibi,

“…..Şu şişeyi görüyor musunuz? İnsan bir şişeye benzer; bu şişenin içi pislikle doluysa bunun ağzını kapatıp ta çeşmenin altında yüzlerce kere yıkasanız da bu temiz olamaz, o zaman yapılacak iş nedir?

Bunun kapağını açmak, pisliği dökmek, şişenin içini yıkadıktan sonra da dışını yıkamaktır….”

DERLEYEN: Serkan HORUZ 

 Ceddin hakkı için unutma bizi 

Gündüzde gecede zikredem sizi 

Size yol değildir dağ-ova-yazı 

Çağırdığım Celal Abbas gel yetiş Dursun DEDE

Celal Abbas Ocağı tarihine ilişkin, Ocakzade Dede ve Pirlerinin ekseri çoğunluğu soylarını Hz. Celal Abbas’ın soyuna dayandığını ifade etse de, Özellikle Erzincan ve Tunceli yöreleri başta olmak üzere, bu görüşe katılmayan Celal Abbas ve Ali ( Eli) Abbas Ocağı mensupları da mevcuttur.

Öncelikle ifade etmek gerekir ki, hemen hemen bütün ocakzadeler, Ali Abbas ve Celal Abbas ocaklarının aynı ocaklar olduğunu kabul ederler. Fakat fikir ayrılığının yaşandığı nokta, Ocağın soyundan geldiği Ulusu ( Atası) kabul edilen Celal Abbas’ın kimliği üzerinedir.

Bu bağlamda birinci görüşe göre;

Celal Abbas Ocağı, On iki İmamlar’dan yedinci İmam, İmam Musa el-Kâzım bin Câʿfer es-Sâdık’ın soyundan gelir. Ocağın Atası ( Ceddi/Ulusu) kabul edilen Celal Abbas’ın (Ali/Eli Abbas) Hz. Ali’nin oğlu Kerbela Şehidi olan Hz. Celal Abbas olmadığını sadece isim benzerliği olduğunu ileri sürerler. Bu görüşün temel dayanağı ise, Celal Abbas Ocağı’nın Ulularından kabul edilen aynı zamanda Tunceli Ovacık Kedek köyünde Türbesi de Bulunan SEYYİD HACI MAHMUT’un SEYYİDLİK SECERESİ OLDUĞU ifade edilir.

Celal Abbas’ın kimliği üzerine olan ve genel kabul gören ikinci görüşe göre ise; Celal Abbas ve Ali Abbas aynı kişilerdir. Hz. Ali’nin Kerbela’da şehit olan oğlu üzerinden yürüyen soydur. Nitekim Ocağın Elazığ Kolu mensuplarından olan Seyyid A. Fethi ERDOĞAN’a ait soy seceresi bunun delili olarak ortaya konulur.

Söz konusu secere Mehmet YAMAN ve Prof. Dr. Alemdâr Yalçın tarafından günümüz Türkçesine çevrilmiş HACI BEKTAŞ VELİ Araştırma Dergisi’nin Eylül-2001 sayısında (Sf.17) yayınlanmıştır.

Halk arasında Celal Abbas Olarak tanınan Ocak Atası ( Ulusu), birçok kayıtta, Abbas bin Ali olarak yer alır. Celal Abbas’ın halk arasında yaygın olan bir diğer ismi de Şah Ali Abbas olarak bilinir. Sonuç olarak tüm bu adlandırmalar aynı kişiyi ifade etmektedir.

Seyyid A. Fethi Erdoğan dede’ye ait Celal ABBAS Ocağının soy atasına ilişkin, tercüme edilen secereye göre;

Celal Abbas Ocağı mensuplarının soylarının Şah Ali Abbas Hazretleri’nin birinci evladı Koç Haydar oğlu Şah Cüneyd, (Esseyyid Ali kökünden) Kerbela Çölü’nden sökün edip Horasan’a, oradan da Buhara, Erdebil, Kars, Ardahan ve Durnik üzerinden Pertek-Coravan Köyü’ne uğrayarak Harput’un Mığı köyüne yerleşmişlerdir.

Oradan da göç edip Erzincan’ın Kiştim köyüne yerleşmiş. Şah Cüneyd’in soyu Kiştim’de çoğalarak Kemah Terkiloh, Ardusi, Sürek ve Süleymanlı köylerine dağılmıştır. Bu ocak mensuplarının bir kolu Pülümür Brastik ve Mığı, Pertek Coravan ve Ovacık Kedek köyüne göç etmiş. Pülümür’ün Mığı köyü daha sonra Elazığ’a bağlanmış.

Kedek ve Coravan’daki Ali Abbaslar, daha sonra Elazığ’a göç etmişler. Mığı’ya yerleşen Seyyit Abdullah ve kardeşi Seyyit İbrahim, hicri 1263, miladi 1846 tarihinde Seyyit Abdullah Dergahı’ndan bir soy şeceresi alıp, bu şecereyi Şahin Baba Dergahı ve Necef’deki İmam Ali Dergahı’na onaylatmışlar.

Sonuç olarak, birçok bilimsel araştırmaya da kaynaklık eden bu secereye göre, Celal Abbas ve Ali Abbas Ocakları aynı ocaklar olup, Kerbela şehidi Hz. Celal Abbas’ın soyundan gelir.

Derleyen : Serkan HORUZ

Kaynak:

1- Cengiz Erzincan, ” Seyyid Hacı Mahmut Seyyidlik” Seceresi.

2-Ali Kemali (1932): ERZİNCAN TARİHİ: TARİHİ, COĞRAFİ, İÇTİMAİ ETNOGRAFİ, İDARİ İHSAİ TETKİKAT TECRÜBESİ, İstanbul, Resimli Ay Matbaası

3- Doç Dr Ali YAMAN, Anadolu Aleviliği’nde Ocak Sistemi ve Dedelik Kurumu

4-Velî Saltık, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi 2009 / 52 172 TUNCELİ’DE ALEVÎ OCAKLARI

5-Prof. Dr. Alemdâr YALÇIN, HACI BEKTAŞ VELİ Araştırma Dergisi’nin Eylül-2001, s. 17

Celal Abbas Ocak tarihi – Secereler-2-

Celal Abbas Ocağı Erzincan kolu tarihi üzerine Ocak Seyyidleri ve ileri gelenlerinin anlatımına göre;

Celal Abbas Ocağı Erzincan kolunun kökeni, gerek Ocağın ileri gelenlerinin söylemleri ve gerekse Osmanlı arşivleri doğrultusunda El-Aziz (Elazığ) Merkez Köylerinden Mığı (Sedeftepe) köyünden gelindiği ortaya çıkmaktadır. Nitekim halen El-Aziz (Elazığ) Mığı Köyünde oldukça kalabalık Celal Abbas ocağı mensupları, dedeleri ve talipleri vardır. Ve aktif bir cem evi de mevcuttur.

Celal Abbas Ocağı Erzincan Kolu Tarihi

Ocağın Erzincan kolunun kökeni Tunceli Ovacık Kedek köyüne (Koyun gölü) dayanır. Gerek Osmanlı arşivleri incelediğinde ve gerekse Kedek (Koyun gölü)’den yakın zamanda Hakk’a yürüyen İmam Göğen  ( Ölüm: 14 Eylül 2020) Dedemizin anlatımları;

3

İMAM GÖĞEN DEDE (Ö: 14 Eylül 2020)

Ocağın Erzincan kolunun Ovacık Kedek köyüne 1500’lü yılların başında  El- Aziz ( Elazığ) üzerinden gelindiği yönündedir. Yalınız bunun ilk değil ikinci veya üçüncü geliş olduğu yönünde de anlatımlar mevcuttur.

Celal Abbas Ocağı’nın 1500’lü yıllarda ayrılış nedenlerinin ise özellikle, Osmanlı/Safevi (Yavuz- Şah İsmail) çatışması olduğu düşünülebilir.  Söz konusu dönem incelendiğinde bölgenin çoğunluğunun Alevi/Kızılbaş olduğu ve Alevi   Pirlerinin Erzincan Sarıkaya mevkiinde Şah İsmail ile Alevi/Kızılbaş Türk devleti Kurmak amacı ile toplandıkları buna karşın Osmanlı Sultanı Yavuz Sultan Selim’in Bölgeyi Şafii Kürt beylerinin yönetimine verdiği bilinmektedir. Özellikle bu tarihlerde İdris-i Bitlisi, Alevi/ Kızılbaş katliamlarına giriştiği, birçok sürgünlerin ve katliamların, trajedilerin yaşandığı herkesin kabul ettiği bir vakıadır.

Celal Abbas Ocağı’nın Kedek Tarihi üzerine ikinci benzer anlatım ise, Ocağın Erzincan kolu üzerinden Çorum’a yerleşen Seydali (Seyyid Ali) CEYHAN Dede’nin anlatımına dayanır. Seydali CEYHAN dede’de, Celal Abbas Ocağı Erzincan kolunun Elazığ üzerinden birden fazla kez gelindiğini ve Ovacık/Kedek köyünden Erzincan’a ve diğer illere göç ettiklerini ifade etmektedir.

Tunceli Ovacık/Kedek Köyünden Erzincan’a ise iki ayrı koldan ve değişik zamanlarda geçiş yapılmıştır. Bunlardan ilkinin Kemah ve İliç ilçeleri üzerinden olduğu kabul edilir. Nitekim Celal Abbas Ocağının,  Kemah/ Terkiloh köyünde yerleşik, Hamza ÖZYILDIRIM Dede ve İliç/Nordun’lu  Zeynelabidin ÜLKER Dedelerin anlatımları ile İmam Göğen Dede’nin anlatımları benzeşmektedir.

ÖZYILDIRIM ve ÜLKER  Dedelerin anlatımlarına göre; 1700’lü yılların sonlarında, O tarihlerde Ovacık Kedek Köyü Celal Abbas Ocağı ileri gelenlerinden Hacı Mahmut Dede  ve ailesinin, Mercan boğazını takip ederek Erzincan bölgesine geçildiğini, Hacı Mahmut Dede’nin burada evlendiğini İbrahim Çelebi ve Mahmut Çelebi isimli iki oğlu olduğunu ve  Bu soy üzerinden yürüyen soyun,  yukarı ve aşağı Hacı Mahmut Dede Takım ailelerinin oluştuğunu söyleyebiliriz. Nitekim Osmanlı Nüfus kayıt arşivleri incelendiğinde anlatımların benzeştiği görülmüştür.

Celal Abbas Ocağı’nın Kemah kolunda yer alan bir başka seyyid nesli aileler ise, Ejdar Dede ve Yusuf dede takımıdır. Bu seyyid nesli ocak zadelerin soyu da Ovacık Kedek köyüne dayanmak ile birlikte farklı zamanlarda ayrılmışlardır. 

Tunceli Ovacık/ Kedek Köyünden son ayrılış ise, 1800’lü yılların sonlarına rastlamaktadır. 1800’lü yılların sonlarına rastlayan bu dönem Osmanlı İdaresinin zayıfladığı, Dersim bölgesindeki Ağaların Seyyidler üzerine olan baskıları, Kürt ve Ermeni isyanlarının olduğu kaotik bir dönemdir. Söz konusu dönemde 2. Abdülhamid’in (Hamidiye Alayları) Alevi/Kızılbaş ve Ermeniler üzerine Şafii kürt beylerini   gönderdiği tarihsel gerçeklerdir. Ve yine bölge halkının şafaklı olarak adlandırdığı, Şafii inancına mensup Kürt beylerinin baskıları yanında Feodal ağalık düzeninin de yerel halk ve seyitler üzerinde oldukça etkili olduğu, o dönem yaşlılarının anlatımlarıdır.

Celal Abbas Ocağı Seyyid’lerinden Hasan HORUZ 

Celal Abbas Ocağı mensubu Seyyid Celal HOROZ ve Hasan Horuz’un anlatımlarına göre; Ovacık/Kedek köyünden ilk olarak, Erzincan Kalecik köyüne sonrasında ise, Çağlayan köyüne gelinmiştir. Celal Abbas Ocağı’nın Kalecik/ Çağlayan kolu Seyyid Hüseyin (Sed Hüseyin) Seyyid Mü’min Dede ve Seyyid Halil ve İbrahim Dedeler üzerinden yürümüştür(1850/1950).  

Celal Abbas Ocağı Erzincan kolu soyadı kanunu çıktıktan sonra HOROZ/HORUZ soyadını almıştır. Ocak 1970’li yıllara kadar, aktif olarak Cem Erkanını yürütmüştür.  (Seyyid Zeynelabidin ( Seyyid Zeynal dede) Dede , Seyyid Mehmet Dede ve Seyyid Hüseyin , dedeler), 1950  sonrasında, ise Seyyid Cemal HORUZ, Seyyid Veli HORUZ dedeler, özellikle Günbağı ( Kismikor), Muğaçur ( Tatlısu) , Kadağan başta olmak üzere taliplerini ziyaret etmiş görgü cemleri yürütmüşlerdir.

Derleyen: Serkan HORUZ

KAYNAK:

1.     Celal Abbas Ocağı mensubu Seyyid Cengiz ERZİNCAN’nın saha araştırmaları, ses kaydı, notları ve Osmanlı nüfus arşivi tetkikleri

2.      Erzincan Çağlayan beldesi Celal Abbas Ocağı mensubu Seyyid Hasan HORUZ ve Celal HORUZ, İsmail HOROZ’un sözlü anlatımlarına dayanan notlar.